«Είμαι πάρα πολλά για να μην είμαι τίποτα και πολύ λίγος για να είμαι κάτι»… * * * * * «Ψάχνω να βρω λέξεις… που να "αγγίζουν" κι αγγίγματα που να μιλούν»…

13 Ιουλ 2007

ΛΕΣΒΟΥ ΓΕΥΣΕΙΣ…

Η Λέσβος, το νησί μου, έχει ταυτιστεί με ορισμένους γαστρονομικούς συνδυασμούς που οδηγούν σε ιδιαίτερες γεύσεις εξαιρετικής νοστιμιάς. Ανέκαθεν σε τούτο τον τόπο, τρεις μεγάλες τέχνες, η ποίηση, η ζωγραφική και η γαστρονομία, μοιάζουν να συναντιούνται για να ξεδιψάσουν τη φαντασία τους μ’ ένα δροσερό καραφάκι ούζου.
Πασίγνωστη σε όλο τον κόσμο η σαρδέλα Καλλονής, με τη γεύση της να κατακτά κάθε χρόνο περισσότερους οπαδούς. Είτε φρέσκες, στις παραδοσιακές ψαροταβέρνες δίπλα στη θάλασσα, είτε παστές οι σαρδέλες Καλλονής, δικαιώνουν τη φήμη τους και είναι μια απ’ αυτές τις εξαιρετικές νοστιμιές που συνοδεύει τις ουζοποσίες.
Κατάγονται από «μεγάλη γενιά», την Clupea sardina, λίγο το ’χετε; Πρόκειται για ένα είδος με κάπως κοντό σώμα (10-11 εκ.), πρασινοασημιές ανταύγειες και πολύ νόστιμη και γλυκιά σάρκα. Σήμα κατατεθέν του λεσβιακού τραπεζιού και απαραίτητος μεζές του ούζου, οι σαρδέλες της Καλλονής είναι φημισμένες σε ολόκληρο το νησί και όχι μόνο.
Μη σας σοκάρει το σύντομο «ψήσιμό» τους στο αλάτι, η παραμονή τους έστω και για ένα εικοσιτετράωρο –μερικοί ισχυρίζονται ότι και 5-6 ώρες είναι αρκετές- μέσα σε αυτό τις κάνει γλυκές και ιδανικές για να κοντράρουν την αλκοόλη του ούζου.
Όταν σας τις σερβίρουν, δεν έχετε παρά να την κρατήσετε από τα δύο άκρα της ουράς, να την χωρίσετε στα δύο, να αφαιρέσετε το κόκαλο και να απολαύσετε τη ζουμερή και γλυκιά σάρκα της. Με αυτό τον τρόπο βέβαια θα μπορέσετε να την απολαύσετε μόνο στα φημισμένα ουζερί της Λέσβου, κυρίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Mithymnaios

4 Ιουλ 2007

ΠΑΜΕ ΓΙΑ ΟΥΖΟ (ΙΙ)

Το ούζο λοιπόν είναι ένα διάσημο διεθνώς ελληνικό απεριτίφ, με άρωμα, κυρίως, γλυκάνισου που καταναλώνεται ευρύτατα σε όλη την Ελλάδα αλλά και εξάγεται σε όλο τον κόσμο. Είναι από τα ελληνικά προϊόντα με τη μεγαλύτερη διεθνή ζήτηση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει κάνει επισήμως αποδεκτό το ούζο ως ένα καθιερωμένο ελληνικό προϊόν, και έτσι η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που έχει το δικαίωμα να το παράγει. Σήμερα στη χώρα μας υπάρχουν σχεδόν 300 διαφορετικοί παραγωγοί ούζου, ενώ οι εξαγωγές ανέρχονται σε 2,4 εκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Η παραγωγή του άρχισε στα μέσα του 1850 με κέντρο παραγωγής το νησί της Λέσβου και ιδίως το Πλωμάρι που ακόμη και σήμερα παραμένει ο κυριότερος και πιο γνωστός παραγωγός του ελληνικού ούζου. Θέλοντας και μη το ούζο το συνδέομε πάντα με τη Λέσβο, και σ’ αυτό το νησί βιώνουμε την απόλυτη απόλαυσή του. Εκεί ανέπτυξαν τη μέθοδο της απόσταξης χρησιμοποιώντας τους αποστακτήρες χαλκού, μέθοδος που θεωρείται η πλέον κατάλληλη.

Στα παραδοσιακά χειροποίητα καζάνια (άμβυκες) παραμένουν για ώρες η αλκοόλη, οι σπόροι και τα αρωματικά βότανα. Κατόπιν το μείγμα αποστάζεται προσεκτικά και ελέγχεται η θερμοκρασία βρασμού και ψύξης του αποστάγματος. Από την πρώτη απόσταξη, διαχωρίζεται και επιλέγεται η «καρδιά», το πιο εύγευστο μέρος του αποστάγματος, η οποία αποστάζεται για δεύτερη φορά, αργά αργά με συνεχείς ελέγχους και δοκιμές. Πριν η διπλοαποσταγμένη «καρδιά» καταλήξει στις φιάλες, αραιώνεται με μαλακό νερό, ώστε το ούζο να αποκτήσει το επιθυμητό αλκοολικό τίτλο. Το ούζο υψηλής ποιότητας μπορεί να υποστεί πολλές διαδοχικές αποστάξεις. Έτσι το διάφανο απόσταγμα συντελεί σε ένα απαλό και γλυκόπιοτο ούζο από απόσταξη 100%, ωριμάζει για 2 μήνες έτσι ώστε να δέσει όλα τα αρώματα και να μας δώσει την ιδιαίτερη γεύση του. Η διακριτική μυρωδιά του οφείλεται στη προσθήκη του γλυκάνισου σαν αρωματική ουσία αλλά και άλλων συστατικών που ποικίλουν ανάλογα με τον παραγωγό. Μερικά από αυτά είναι: κόλιανδρος, γαρίφαλα, ρίζα αγγελικής, γλυκόριζα, μέντα, άνθος μάραθου, φουντούκια, κανέλα και lime.
Το Λισβόρι της Λέσβου, ένα μικρό χωριουδάκι του Δήμου Πολυχνίτου στο Ν.Δ. τμήμα του νησιού, είναι η γη όπου ανθεί ο καλύτερος γλυκάνισος στον κόσμο και είναι περιζήτητος για το άρωμά του. Το αιθέριο έλαιο του γλυκάνισου είναι το καλύτερο και ακριβότερο από τα αιθέρια έλαια άλλων αρωματικών φυτών, επειδή περιέχει 80-90% ανηθόλη. Χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες για να δώσει δροσερό άρωμα και ευχάριστη, πικάντικη γεύση στα αλκοούχα ποτά. Σ’ αυτό το μικρό χωριουδάκι, που λέτε, καλλιεργείται κατά τη διάρκεια της άνοιξης και του καλοκαιριού σε παραθαλάσσια γη και το χαρακτηρίζουν κάτι υπέροχοι τόνοι θαλασσινής αλμύρας. Οι παραδοσιακοί «ουζάδες» είχαν και το εξής μυστικό, το βράδυ πριν την απόσταξη, βύθιζαν ολονυχτίς το τσουβάλι με τον γλυκάνισο στη θάλασσα. Κάθε αποσταγματοποιός έχει το δικό του μυστικό.

Ήταν μερικά απ’ αυτά που κι εγώ έμαθα από περιέργεια για τη δημιουργία του υπέροχου αυτού ποτού που μερικοί ακόμη επιμένουν, με μεράκι και πίστη, στις παραδοσιακές αξίες της ευλογημένης Λεσβιακής γης.


Mithymnaios

2 Ιουλ 2007

ΠΑΜΕ ΓΙΑ ΟΥΖΟ… (Ι)

Είναι μεσημέρι, η θάλασσα καθρέφτης κι όλο δροσιά. O Άγγελος, μόλις πριν λίγο, έχει βγάλει μια σακούλα αχινούς. Μας φώναξε, την παρέα, να στρωθούμε στο τραπέζι. Τους άνοιξε, τους καθάρισε έριξε τα κόκκινα και κίτρινα αυγά τους σε μια πιατέλα, έβαλε αρκετό λεμόνι και λαδάκι που μαζί με τη λίγη θάλασσα που περιείχαν οι αχινοί έγινε ένας μεζές θαύμα για ούζο. Ξέρετε το ούζο είναι το ποτό της θάλασσας, της συντροφιάς και της κουβέντας. Έχει μια ιδιαιτερότητα, μια «επιθετική γεύση» που με τις πρώτες γουλιές νιώθεις να ελευθερώνεσαι. Χρειάζεται εύθυμη ατμόσφαιρα, μέσα σ’ ένα χαλαρό και ήρεμο κλίμα, αλλά και τους δικούς του μεζέδες. Αυτοί κάνουν πιο ήπια την επίδραση του οινοπνεύματος στον οργανισμό και δίνουν την ευκαιρία να καθίσεις με μια καλή παρέα και να πίνεις αργά το ουζάκι σου για πολλές ώρες, χωρίς το φόβο της μέθης.
Το μυστικό για την απόλαυση της κατανάλωσης ούζου είναι να το συνοδεύσει κάποιος με μεζέδες όπως: παστή σαρδέλα Καλλονής (μεζές δυσεύρετος, είναι αλήθεια, αλλά ίσως ο καλύτερος), κρίταμα τουρσί, κουκιά βραστά, ξεροτηγανισμένα κολοκυθάκια και μελιτζάνες και κανα δυο πλοκάμια ξερού χταποδιού περιχυμένα με λίγο ξύδι. Μια ντοματούλα κομμένη στα τέσσερα, λίγο αγγουράκι τραγανό και δροσερό, λίγη φέτα και ζυμωτό ψωμί. Αυτά είχαμε. Τι άλλο χρειαζόμασταν. Πιάσαμε μια δροσιά κι άρχισε η «ιεροτελεστία».

Ένας τόπος τόσο όμορφος και γεμάτος χαρές, όπως η λεσβιακή γη, που υμνήθηκε και αποτέλεσε έμπνευση για ποιητές, ζωγράφους, συγγραφείς με πλούσια ηλιοφάνεια και έξοχη ποικιλία γλυκάνισου και άλλων αρωματικών φυτών, ήταν φυσικό να γεννήσει και να εντάξει στην παράδοσή του, εδώ και αιώνες, την παραγωγή ούζου. Θα έχετε ακούσει σίγουρα για το Μυτιληνιό ούζο κι ακόμα πιο σίγουρο θα το έχετε δοκιμάσει. Άλλωστε στη σύγχρονη Ελλάδα ουζερί υπάρχουν παντού.
Παραδοσιακά το ούζο πίνεται γουλιά - γουλιά (συνήθως με νερό - δεν θα έλεγα με πάγο από τη στιγμή που υπάρχει παγωμένο νερό). Κι επειδή με ενδιέφερε το θέμα, κάθισα και έψαξα διάφορα για το ούζο όπως π.χ. ότι το ούζο που δεν ασπρίζει δεν είναι και καλό. Αυτό γιατί το άσπρισμα, η λεγόμενη «γαλανάδα» ή «γαλάνιασμα» οφείλεται στην ανηθόλη και για να δοκιμάσετε αν ένα ούζο περιέχει την απαιτούμενη ανηθόλη είναι ένα προς ένα, δηλαδή σ’ ένα ποτήρι νερό βάζουμε μισό ούζο και μισό νερό, το ανακατεύουμε (πάνω-κάτω) κι αν δεν ασπρίσει ή «γαλανιάσει» τότε αυτό σημαίνει ότι δεν περιέχει αρκετό γλυκάνισο ή ανηθόλη, οπότε αυτό έχει σαν συνέπεια την απώλεια μυρωδιάς και γεύσης… Αν όμως ασπρίσει, τότε το τεστ έχει βγει… θετικό!

Κι επειδή όπως σας είπα το έψαξα το θέμα, θα τα πούμε σε συνέχειες.

Mithymnaios



27 Ιουν 2007

Ταξιδεύοντας για τη Λέσβο

Η ΕΜΥ είχε προαναγγείλει τον επερχόμενο καύσωνα μέσα στον Ιούνιο, έτσι κι εγώ είπα να την κάνω φέτος νωρίς για το νησί μου. Το είχα ανάγκη… Ο καύσωνας ήταν η δικαιολογία για να το επισπεύσω. Άρχισα την προετοιμασία, να στοιβάζω δηλαδή όλα τα χρειαζούμενα, για τις καλοκαιρινές διακοπές μου. Άρχισα που λέτε να γράφω σ’ ένα χαρτί όλα όσα θα έπρεπε να έχω μαζί μου, αλλά και όλες τις υποχρεώσεις για να μην αφήσω πίσω μου εκκρεμότητες. Εννοώντας τα γνωστά: φως, νερό, τηλέφωνο, τράπεζα κ.λ.π. Ό,τι μου ερχόταν στο μυαλό το σημείωνα, κι εδώ ένιωσα το πόσο εξαρτημένος ήμουν με τούτα τα ηλεκτρονικά, γιατί τα πρώτα που άρχισα να σημειώνω ήταν: λάπτοπ, κάμερα, cds, usb, κινητό, φορτιστές…. κι άλλα τέτοια που ξαφνικά έχουν εισχωρήσει στη ζωή μας κι έχουν γίνει σχεδόν απαραίτητα… Κάθε ένα που έβαζα στην άκρη το έσβηνα συγχρόνως απ’ το χαρτί.
Επιβιβάστηκα στο πλοίο κι όλα όσα είχα στο μυαλό μου έμειναν στη στεριά, ό,τι έμεινε, έμεινε… δεν υπάρχει λόγος τώρα να το σκέπτομαι. Ας χαλαρώσω στο σαλόνι διαβάζοντας τις εφημερίδες που προμηθεύτηκα για το ταξίδι. Τρία τρανταχτά βαπορίσια σφυρίγματα ήταν το σινιάλο ότι ξεκινούσαμε. Μπουνάτσα η θάλασσα και καταγάλανη. Η γνωστή θάλασσα του Ιουνίου. Όνειρο! Το ταχύπλοο βαπόρι ανέβασε κι άλλο την ταχύτητα, είχαμε απομακρυνθεί κάπως από τον Πειραιά και ήταν επιτρεπτό να το κάνει. Βγήκα στο κατάστρωμα να το επιβεβαιώσω και να συνειδητοποιήσω ότι ταξιδεύω… Το καράβι άφηνε ένα τεράστιο αφρισμένο διάδρομο, σχίζοντας τη θάλασσα σα να την όργωνε. Ταξιδεύαμε…

Μεταξύ διαβάσματος, συζήτησης, βόλτας φτάσαμε στη Χίο. Δέσιμο, αποβίβαση, επιβίβαση, μαστίχα και γλυκά του κουταλιού από τους μικροπωλητές που έκαναν την είσοδό τους για να πουλήσουν. Τώρα πια δυο ώρες έμειναν και θα πιάναμε Μυτιλήνη. Ο ήλιος έπιασε τον κατήφορο κι αντικρίζοντας το αστραποβόλημά του πάνω στη γαληνεμένη θάλασσα, έφτανε για να πεις: είναι όμορφος ο κόσμος και δώρο η ζωή…


Καλά, για τις συγκινήσεις που με πλημμυρίζουν, φτάνοντας στον τόπο μου, δεν θα σας τις εκθέσω, το έχω κάνει άλλες φορές, είναι γνωστές… Όμως αυτό που παθαίνεις αντικρίζοντας τον Μόλυβο, μόλις φτάνεις στη στροφή του Αϊ-Γαλάτη, είναι άλλο πράγμα, δεν έχει ταίρι. Είναι η γνωστή εικόνα που έχω βάλει εδώ… στην επικεφαλίδα μου. Θα το ζω και θα το ξαναζώ και κάθε φορά θα με συγκινεί. Δεν υπάρχει περίπτωση.
Την άλλη μέρα το πρωί με το που ξύπνησα και άνοιξα το παράθυρο μια θάλασσα καθρέφτης με περίμενε να με καλωσορίσει. Τι θαύμα είναι τούτο ψιθύρισα… Είναι τέτοια η απόλαυση των αισθήσεων και των παραισθήσεων που γεννάει μια απέραντη αγάπη για τη φύση και αυτό που μένει είναι να την προσεγγίσεις, να την καταλάβεις, να φτιάξεις στέκια και καταφύγια να βολεύεις την ψυχή σου και να γίνεις κομμάτι της.

Το ότι ο Μόλυβος διαθέτει τόσες ομορφιές, απ’ αυτές που κάθε φορά και αυθόρμητα τις χαρακτηρίζω, σαν «ανυπέρβλητες», «απαράμιλλες», «ανεπανάληπτες» κι άλλα τέτοια ενθουσιώδη θα τα περιορίσω εδώ για να έχουμε να τα πούμε σίγουρα μιαν άλλη φορά, στη συνέχεια.
Εύχομαι να έχετε κι εσείς ένα καλό καλοκαίρι.

Mithymnaios